क्षेत्रीय पासपोर्ट अधिकारी विनोद गायकवाड, सहायक क्षेत्रीय अधिकारी श्रुती पांडे यांची माहिती
लक्ष्मण मोरे
पुणे : नागरिक सेवांमध्ये मोठी सुधारणा करत पाषाण येथे नवीन पासपोर्ट सेवा केंद्र (PSK) सुरू करण्यात येत आहे. सुधारित पायाभूत सुविधा, अधिक सुलभ प्रवेश आणि उन्नत सेवा ही या केंद्राची वैशिष्ट्ये असतील, अशी माहिती क्षेत्रीय पासपोर्ट अधिकारी विनोद गायकवाड यांनी दिली. यावेळी सहायक क्षेत्रीय पासपोर्ट अधिकारी श्रुती पांडे उपस्थित होत्या.
मुंढवा कार्यालयातील पायाभूत सुविधांतील उणिवा दूर करण्यासाठी नव्या केंद्राची रचना करण्यात आली आहे. येथे अधिक प्रशस्त प्रतीक्षा कक्ष, कागदपत्रांसाठी स्वतंत्र सुविधा आणि नियोजित प्रवेश-निर्गमन व्यवस्था असेल. बाणेर–पाषाण मेट्रो मार्गाच्या जवळ तसेच बस थांबा जवळ असल्यामुळे नागरिकांना याठिकाणी येणे अधिक सोईचे होणार आहे.
पासपोर्ट सेवांतील स्पष्ट भूमिका
अधिकाऱ्यांनी क्षेत्रीय पासपोर्ट कार्यालय (RPO) आणि पासपोर्ट सेवा केंद्र (PSK) यांच्यातील कार्यपद्धती स्पष्ट केली. आरपीओ हे १२ जिल्हे आणि १७ लोकसभा मतदारसंघांतील कामकाजाचे केंद्रीय नियंत्रण करते. अंतिम मंजुरी, छपाई, वितरण तसेच कायदेशीर अडचणी किंवा अपूर्ण कागदपत्रांशी संबंधित गुंतागुंतीची प्रकरणे हाताळण्याची जबाबदारी या कार्यालयाकडे आहे.
तर PSK हे नागरिकांसाठी प्रत्यक्ष संपर्काचे केंद्र असून अर्ज स्वीकारणे, कागदपत्रांची पडताळणी, बायोमेट्रिक नोंद, ओळख तपासणी आणि छायाचित्रण अशी कामे येथे केली जातात. सामान्य व तत्काळ (Tatkaal) दोन्ही योजनांतील अर्ज येथे स्वीकारले जातात.
एजंटपासून सावध राहण्याचे आवाहन
पासपोर्ट प्रक्रियेसाठी कोणत्याही एजंटची गरज नसून पासपोर्ट कार्यालय किंवा विदेश मंत्रालय कोणतेही मध्यस्थ नेमत नाही, असे स्पष्ट करण्यात आले. नागरिकांनी अधिकृत मार्गानेच अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
बनावट कागदपत्रांवर कठोर कारवाई
बनावट कागदपत्रे सादर करणाऱ्यांवर प्रशासनाने कडक कारवाई सुरू केली आहे. अशा प्रकरणांमध्ये गुन्हे दाखल करण्यासाठी पोलिसांना सूचना देण्यात आल्या असून गैरप्रकारांबाबत शून्य सहनशीलतेची भूमिका घेतली आहे.
बेकायदेशीर पासपोर्ट प्रकरणे उघड
काही विदेशी नागरिकांनी भारतीय पासपोर्ट मिळवण्याचा प्रयत्न केल्याची प्रकरणे समोर आली असून त्यातील मोठा वाटा बांग्लादेश येथील नागरिकांचा आहे. संबंधित पासपोर्ट रद्द करून कायदेशीर कारवाई करण्यात आल्याची माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली.
मोठ्या प्रमाणात कामकाज, जलद सेवा
फेब्रुवारी महिन्यात पुणे आरपीओकडे ४९,०६६ अर्ज प्राप्त झाले, त्यापैकी ४३,९०९ पासपोर्ट जारी करण्यात आले. याशिवाय ८६७ पोलीस क्लिअरन्स सर्टिफिकेट (PCC), ८ सरेन्डर प्रमाणपत्रे आणि १० ग्लोबल एंट्री प्रोग्राम (GEP) अर्जांची प्रक्रिया पूर्ण करण्यात आली.
कार्यक्षमतेतून सेवा उत्कृष्टतेकडे
प्रक्रियांचे सुलभीकरण आणि मोठ्या प्रमाणातील अर्जांची कार्यक्षम हाताळणी यामुळे ही सुधारणा शक्य झाली असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले. पाषाण येथील नवीन केंद्र सुरू झाल्यानंतर सेवा अधिक गतिमान होऊन गर्दी कमी होईल आणि नागरिकांचा अनुभव अधिक चांगला होईल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला. पायाभूत सुविधा, कडक अंमलबजावणी आणि जलद प्रक्रिया यामुळे पुण्यातील पासपोर्ट सेवा अधिक पारदर्शक, कार्यक्षम आणि नागरिकाभिमुख बनत आहेत.
ई-पासपोर्ट : सुरक्षिततेकडे मोठे पाऊल
ई-पासपोर्ट हा विदेश मंत्रालयाद्वारे जारी केला जाणारा अत्याधुनिक आणि सुरक्षित प्रवासी दस्तऐवज आहे. यात ‘RFID’ चिप आणि अँटेना बसवलेले असून, धारकाची वैयक्तिक आणि बायोमेट्रिक माहिती एन्क्रिप्टेड स्वरूपात सुरक्षित ठेवली जाते.
इमिग्रेशन प्रक्रियेत वेग वाढवण्यासाठी डिझाइन करण्यात आलेला हा पासपोर्ट स्वयंचलित प्रणालीद्वारे जलद क्लिअरन्स देतो तसेच ओळख फसवणूक आणि छेडछाड रोखण्यासाठी अधिक सुरक्षितता प्रदान करतो. प्रगत एन्क्रिप्शन आणि डिजिटल पडताळणीमुळे आंतरराष्ट्रीय प्रवास व्यवस्थेच्या आधुनिकीकरणात हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.
